Regulatie Endorfine Systeem

 

Onze westerse levensstijl brengt veel stress met zich mee. Stress die we angstvallig proberen te compenseren. Met een pizza, een ijsje, een sigaret, een slaappil of een glas wijn… Middelen die kortstondig helpen, maar op de lange termijn net voor meer stress zorgen, omdat ze de werking van het endorfinesysteem uitputten. 

Het endorfinesysteem is een zelfregulerend systeem dat onze geestelijke en lichamelijke gezondheid in stand helpt te houden. Faalt de regulatie, dan ontwikkelen we allerlei chronische aandoeningen. De klassieke geneeskunde heeft voor elk van die kwalen een symptoombehandeling klaar, maar pakt de oorzaak niet aan. Waardoor we steeds meer klachten ontwikkelen en onze genen ontregeld raken.

Het goede nieuws is dat die ontregeling kan worden teruggedraaid!

Endorfineresistentie 
Een slecht werkend endorfinesysteem, endorfineresistentie genaamd wordt in verband gebracht met diverse klachten. Zo kan endorfineresistentie angst en stress klachten veroorzaken of bestaande klachten verergeren. Een exorfinenvrij dieet kan een onderdeel zijn van het herstelplan.

Exorfinen zijn morfineachtige eiwitten (peptiden) die het lichaam niet zelf aanmaakt. In de voeding zitten exorfinen in melkeiwit (caseïne), soja, spinazie en gluten. Gluten(prolamine) is de algemene benaming voor een groep specifieke eiwitten die wordt aangetroffen in de eenzaadlobbige granen uit landbouwgewassen die behoren tot de grassenfamilie.

Granen die gluten bevatten zijn tarwe (gliadine), rogge (secalinine), gerst (hordeïne), haver (avenine) en spelt. Spinazie is een relatief zwakke leverancier van exorfinen. De meest bekende soort gluten is de gliadine, omdat deze soort in verband gebracht worden met Coeliakie, waarbij patiënten levenslang een glutenvrij dieet moeten volgen om klachten te kunnen voorkomen.

Exorfinen activeren de endorfinereceptoren. Endorfines zijn lichaamseigen signaalstoffen met een morfineachtige werking. Gevoeligheid voor exorfinen kan leiden tot ongevoeligheid voor endorfines.

Endorfines zijn lichaamseigen opioïde
Endorfines zijn lichaamseigen signaalstoffen die fungeren als overbrenger van een zenuwprikkel. Deze signaalstoffen worden neurotransmitters genoemd. Neurotransmitters worden door zenuwcellen in een synaps, de contactplaats tussen twee zenuwcellen, vrijgelaten. Hier hecht de neurotransmitter zich in een andere zenuwcel aan een receptor.

In de receptor wordt een signaalfunctie geactiveerd. Endorfine activeert en remt de werking van diverse neurotransmitters en hormonen. Zo zorgt endorfine voor de vrijgave van dopamine en insuline.

Endorfines maken gebruik van het endorfinesysteem
Het endorfinesysteem is een verzamelnaam voor een netwerk van verschillende opioïde receptoren (specifiek bij naam de MOR, DOR en KOR, Mu-, Delta- en Kappa Opioïde Receptoren). Een ‘opioïde’ is een morfineachtige stof. Deze stof kan zich hechten aan een ontvankelijke receptor. Opioïden zijn er in lichaamseigen of lichaamsvreemde vorm.

Lichaamseigen opioïde zijn endorfine maar ook endomorfine. Voorbeelden van lichaamsvreemde opioïde zijn heroïne (drugs), codeïne en morfine (geneesmiddelen) en exorfinen, een eiwit in bepaalde voedingsmiddelen.

Endorfine het snelst werkende antistresshormoon
Endorfine is het snelst werkende antistresshormoon. Het kan in minder dan 10 seconden de stresshormonen adrenaline en noradrenaline stil leggen. Ter vergelijking met cortisol (een ander antistresshormoon) dat er 30 tot 60 minuten over doet. Endorfine is naast een antistresshormoon een natuurlijke angstremmer en een antidepressivum. Een slecht werkend endorfinesysteem wordt door mensen ervaren als ‘iets te kort komen’ in het leven.

Exorfinen; opgestaan plaatsje vergaan
Exorfinen zijn morfineachtige eiwitten (peptiden) van dierlijke (caseïne), plantaardige (gluten, soja en spinazie) en microbiële oorsprong. Exorfinen binden dezelfde receptoren als endorfine, hier is dus sprake van concurrentie. Exorfinen worden in het lichaam in gezonde omstandigheden afgebroken door enzymen (DPP-IV enzym).

Enzymen zijn eiwitten die een reactie in of buiten een cel mogelijk maken of versnellen zonder daarbij zelf gebruikt te worden of van samenstelling te veranderen. Deze enzymen neutraliseren exorfinen uit de voeding door deze om te zetten in aminozuren.

Als de afbraak van exorfinen plaatsvindt met behulp van het DPP-IV enzym dan zijn de opioïde receptoren vrij voor de endorfines. In ongezonde situaties is deze omzetting niet goed mogelijk. Oorzaak hiervan kan zijn dat er een overmaat aan exorfinenrijke voeding wordt gegeten. Ook genetische factoren en omgevingsfactoren kunnen een rol spelen.

Remmende factoren van DPP-IV enzym
Daarnaast kan de activiteit van het DPP-IV enzym worden geremd onder invloed van stress. Hiervoor is het cortisol hormoon verantwoordelijk. Ook chemische stoffen zoals geneesmiddelen, smaakversterkers, fluor en fluoriden, organofosfaten, fosforzuur in frisdrank, bepaalde eiwitten in bacteriën, cytokinen en vaccins met thimrosal zijn DPP-IV enzym remmende factoren.

De exorfinen die niet worden omgezet in aminozuren zullen zich hechten aan de opioïde receptoren die normaal vrij zijn voor endorfines. Hierdoor ontstaan endorfine resistentie, de ongevoeligheid van de opioïde receptoren voor endorfine. Endorfine kan hierdoor zijn taak niet naar behoren uitvoeren.

Het endorfine/dopamine beloningssysteem
Het vrijkomen van dopamine wordt voornamelijk geactiveerd door beloningsreceptoren van het endorfinesysteem (MOR en DOR). Dopamine speelt een grote rol bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn.

Een chronisch gebruik van suiker en exorfinen van zuivel en soja geven vooral een down-regulerend effect op de MOR. Gluten en spinazie hebben een down-regulerend effect op de DOR.

Bij endorfineresistentie daalt het aantal endorfine receptoren met 60 tot 70% en wordt er minder dopamine vrijgemaakt dan gebruikelijk. Deze verminderde vrijgave van dopamine zou een rol kunnen spelen in het ervaren van stress en angst klachten.

Een aantal voedingsopiaten zijn antagonisten. Bijvoorbeeld beta-casomorfine-7, een caseïne-exorfine, is een serotonine antagonist. Het geven van SSRI-antidepressiva bij mensen met deze vorm van exorfine belasting geeft weinig effect. Exorfine B 5 (gluten) is een voorbeeld van een dopamine antagonist.

 Stress en bijnieruitputting
De Mu-opioïde receptoren fungeren als een eerstelijns-antistressor. Endorfines kunnen in minder dan 10 seconden de stresshormonen (adrenaline en noradrenaline) stil leggen. Bij een overmaat aan stress vermindert de gevoeligheid van de receptoren. Dit wordt down-regulatie genoemd.

Cortisol wordt ook een stresshormoon genoemd en is de tweede antistressor die wordt ingezet. Cortisol komt vrij bij zowel fysieke als psychologische stress. De voornaamste rol van cortisol is ervoor te zorgen dat er op langere termijn het hoofd geboden kan worden aan de ‘bedreigende’ situatie (met bedreigende situatie wordt een situatie van angst en of stress bedoeld).

Cortisol zorgt ervoor dat bepaalde eiwitten in spieren worden afgebroken. Hierbij komen aminozuren vrij waarvan glucose wordt gemaakt. De glucose wordt gebruikt als energie om het lichaam van zijn stress staat weer terug in evenwicht te brengen. Veel stress lijdt tot acute hypercortisolemie. Dit houdt in dat het cortisolgehalte in het lichaam erg hoog is. Bij chronische stress kan dit lijden tot chronische hypercortisolemie.

Chronische hypercorticolemie heeft vermindering van de gevoeligheid (down-regulatie) van de Kappa Opioïde Receptoren (KOR) tot gevolg. De KOR receptoren fungeren als een cortisolremmer in de bijnieren. Door een afname van de KOR neemt deze remming af. De bijnier heeft het zwaar en zal op den duur uitgeput raken. Het eten van minder exorfinen zou de MOR en KOR receptoren kunnen ontlasten zodat de down-regulatie van de MOR en KOR kan worden gecorrigeerd.

Bron: ISBN: 9789082922103 BrainQ-Exendo / Natuur Diëtisten Nederland